Matrix 5. Samenvatting van diagnostiek en interventies bij verminderd seksueel verlangen bij de man volgens een stepped care-model

 

 

 

Proces

 

 

Verrichting

 

 

Resultaat

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stap 1

 

Intake

Diagnostiek

   Stellen diagnose verminderd seksueel verlangen

   Vaststellen oorzakelijke en onderhoudende factoren

   Vaststellen hulpvraag

Anamnese:

-          Seksualiteit

       primair of secundair

       situationeel of gegeneraliseerd

       frequentie van seksuele activiteit/interactie

       opwinding en orgasme bij seksuele activiteit

       gevolgen van verminderd verlangen: seksuele (partner)relatie

   Lichamelijke comorbiditeit, o.a.:

       Symptomatic Late Onset Hypogonadisme (SLOH)

       chronische ziekten, zoals nierfalen, diabetes mellitus type II, metabool syndroom

   Psychiatrische en psychologische co-morbiditeit:

       depressie

       eetstoornis

       stress werk

       (primaire) relatieproblematiek

       seksueel misbruik

   Eerdere (niet-)succesvolle hulpverlening en zelfzorg

   Hulpvraag:

       waarom nu?

       prioritering klachten: welke staan op de voorgrond?

       doel(en) behandeling: relatie, seksuele respons, anders

 

Vragenlijsten:

   Vragenlijst Seksuele Disfuncties (VSD) (op indicatie)

 

Laboratoriumonderzoek:

   Bepaling vrij testosteron en prolactine (op indicatie)

   Diagnose gesteld en omschreven in predisponerende, luxerende en onderhoudende factoren

   Hulpvraag is opgehelderd

Beoordeling

   Bespreken van bevindingen en behandelopties

   Formuleren behandeldoel(en):

       hervatten positieve seksuele interacties

   Vaststellen behandelplan

   Start behandeling

   Behandeling of verwijzing:

       bij comorbide lichamelijke (bijv. DM): naar medisch specialist

       bij dominante psychiatrische problematiek:  naar GGZ

       bij ernstige relatie problematiek verwijzing partnerrelatie therapeut

       bij stabiele chronische comorbide problematiek: overleg met andere behandelaar voor evt. aanpassing medicatie

       bij onvoldoende eigen expertise: naar arts/psycholoog-seksuoloog NVVS

Stap 2

 

Permission

Limited information

Normaliseren

Toestemmen

Voorlichten

Geruststelling:

   Uitleg over vaak voorkomen van verminderd seksueel verlangen, ook bij mannen

 

Psycho-educatie:

   Uitleg over:

       circulair model van seksualiteit

       bestaan van proactief en reactief seksueel verlangen

       zo nodig de rol van hormonen, (chronische) ziekte, psychische en relatieproblemen en psychofarmaca

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Klachten niet verholpen: naar stap 3

Stap 3

 

Specific suggestions

Modificatie van enkele belangrijke instandhoudende of oorzakelijke factoren bij geen of weinig comorbiditeit

Specifieke suggesties en adviezen:

   Bijstellen leefgewoonten: meer bewegen

 

Psycho-educatie:

   Relatie tussen seksualiteit en communicatie tussen partners

   Actief op zoek gaan naar seksuele prikkels

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Klachten niet verholpen: naar stap 4

Stap 4

 

Intensive therapy

Modificatie van complexe met elkaar samenhangende instandhoudende of oorzakelijke factoren

Psychologische-seksuologische interventies:

   Verbeteren van cognities en gedrag m.b.t. seksualiteit (o.a. oefening Vier solo-oefeningen, Genieten van elkaars aanrakingen, Genitale aanrakingen)

   Verbeteren communicatie en positieve interactie met partner (o.a. oefening Samen iets ondernemen, Wensen en grenzen, Mythes en misverstanden)

 

Medische-seksuologische interventies:

   Testosteronsubstitutie bij testosterontekort

   Prolactineverlagende medicatie (bijv. bromocriptine)

   Antidepressiva + PDE-5-remmer bij depressieve stoornis

   Bij vastgestelde medicatie-effecten: herbeoordeling, medicatiewijziging, evt. medicatiepauze, ondersteunende proseksuele medicatie

   Blijvend monitoren van seksuele bijwerkingen

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Klachten niet verholpen: naar stap 5

Stap 5

 

Evaluatie

Evaluatie en herformulering doelstelling

Farmacotherapie:

   Bij vastgestelde medicatie-effecten: chronische farmacotherapie; met regelmatig herbeoordeling, medicatiewijziging, evt. medicatiepauze; blijvend monitoren van seksuele bijwerkingen

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Acceptatie van de disfunctie

   Start behandeling ander probleem

 

Bron: Van Lankveld J., ter Kuile M., Leusink P.(2010). Seksuele Disfuncties, diagnostiek en behandeling. Houten: Bohn Stafleu Loghum.