Matrix 8. Samenvatting van diagnostiek en interventies bij geremde zaadlozing bij mannen volgens een stepped care-model

 

 

 

Proces

 

 

Verrichting

 

 

Resultaat

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stap 1

 

Intake

Diagnostiek

Vaststellen hulpvraag en oorzakelijke en onderhoudende factoren

Anamnese:

   Vaststellen van het subtype geremde zaadlozing:

       levenslang of verworven

       globale of situationele problematiek (tijdens partnerseks)

       gebruik van medicatie met ejaculatievertragende bijwerking

   Differentiaal diagnose: Verminderd seksueel verlangen, erectiestoornis, pijn bij seksuele activiteit, retrograde ejaculatie

 

Lichamelijk onderzoek:

In principe niet noodzakelijk

 

Vragenlijst:

   Vragenlijst Seksuele Disfuncties (VSD) (op indicatie)

   Hulpvraag is opgehelderd

   Diagnose gesteld volgens DSM-IV-TR,

       aanvullend volgens subtypen: levenslang of verworven; globaal of situationeel

Beoordeling

   Bespreken van bevindingen en behandelopties

   Formuleren behandeldoel(en)

         herstel orgasmegevoel of

         kinderwens

   Vaststellen behandelplan

   Start behandeling

   Verwijzing/overleg:

       bij stabiele chronische comorbide problematiek: overleg met andere behandelaar voor evt. aanpassing medicatie

       bij dominante psychische problematiek: naar GGZ

       bij onvoldoende eigen expertise: naar arts/psycholoog-seksuoloog NVVS

Stap 2

 

Permission

Limited information

Normaliseren

Toestemmen

Voorlichten

Psycho-educatie seksualiteit:

   Uitleg over:

       prevalentie

       voorwaarden voor bereiken van orgasme en zaadlozing

       behandelmogelijkheden

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Klachten niet verholpen: naar stap 3

Stap 3

 

Specific suggestions

Modificatie van enkele belangrijke instandhoudende of oorzakelijke factoren bij geen of weinig comorbiditeit

Eenvoudige medische interventies:

   Bij iatrogene geremde zaadlozing:

       overleg met behandelend arts over medicatieaanpassing of tijdelijke onderbreking

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Klachten niet verholpen: naar stap 4

Stap 4

 

Intensive therapy

Modificatie van complexe met elkaar samenhangende instandhoudende of oorzakelijke factoren

Psychologische-seksuologische interventies:

   Bij problematiek zonder ernstige individuele psychische of medische problemen of bij levenslange en verworven situatieve geremde zaadlozing:

       gericht op generalisatie van ervaring met orgasme en zaadlozing naar partnerseks (Stappenplan orgasme bij gemeenschap)

   Bij levenslange globale (primaire) anejaculatie gericht op:

       bereiken (individueel) van orgasme/zaadlozing, evt. met opvangen van nachtelijke zaadlozing en cryopreservatie voor latere assisted reproduction

       generalisatie van ervaring met orgasme en zaadlozing naar partnerseks (Stappenplan orgasme bij gemeenschap)

       verbeteren communicatie en positieve interactie met partner (o.a. oefening Samen iets ondernemen, Wensen en grenzen, Mythes en misverstanden)

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Klachten niet verholpen: naar stap 5

Stap 5

 

Evaluatie

Evaluatie en herformulering doelstelling

Farmacotherapie:

   Chronische medicatie alleen bij een door SSRI veroorzaakte vertraagde ejaculatie

       denk aan herbeoordeling, medicatiewijziging, evt. medicatiepauze

       blijvend monitoren van seksuele bijwerkingen

   Klachten verholpen: terugvalpreventie

   Acceptatie van de disfunctie

   Start behandeling ander probleem

 

Bron: Van Lankveld J., ter Kuile M., Leusink P.(2010). Seksuele Disfuncties, diagnostiek en behandeling. Houten: Bohn Stafleu Loghum.